مسائل شرعی طلاق

در نظام حقوقی کشور که طلاق از اختیارات شوهر بوده، برخی از زنان، برای اطمینان از اینکه در شرایط اضطراری، بتوانند به راحتی طلاق بگیرند، اقدام به گرفتن حق طلاق از شوهران خود می نمایند. دادن حق طلاق، مفهومی است که در عرف و در میان مردم عادی، مورد استفاده قرار گرفته و از نظر حقوقی، این عبارت، نادرست می باشد. دلیل این مساله، آن است که طبق قانون مدنی کشور ما که برگرفته از شرع بوده، حق طلاق، اختصاص به شوهر داشته و لذا، این حق، قابل انتقال به زن نمی باشد. اما، منظور از دادن حق طلاق، در حقوق، در واقع اعطای وکالت در طلاق برای زن می باشد. با این توضیح که با تنظیم سند وکالت در طلاق، شوهر، زن را وکیل خود در طلاق کرده، بی آنکه این حق را به زوجه خود انتقال دهد. در حال حاضر، حق طلاق یا وکالت در طلاق، به طور کلی، به دو صورت، به زنان اعطا می شود: حق طلاق یا وکالت در طلاق مشروط در سند ازدواج : در این روش که در واقع، همان درج شروط 12 گانه در سند ازدواج بوده، شوهر، ضمن سند ازدواج، به همسر خود، وکالت می دهد که تحت شرایط خاصی، مانند ازدواج بدون اجازه شوهر، برای اجرای وکالت و طلاق اقدام نماید. حق طلاق یا وکالت در طلاق مطلق در سند رسمی : این شیوه اعطای حق طلاق، بدین صورت بوده که شوهر، با حضور، در دفتر اسناد رسمی، وکالت در طلاق برای زن را به صورت مطلق و بدون شرط داده تا [...]

قبل از اینکه شرایط و نحوه طلاق به دلیل بیماری همسر را بررسی کنیم ، باید متذکر شویم که بر اساس قانون ایران ، حق طلاق اصولا با مرد است و مرد ، هر زمان که بخواهد می تواند اقدام به طلاق دادن زوجه نماید . به همین دلیل ، محدودیتی برای طلاق دادن زوجه نداشته و به صرف پرداخت حقوق مالی زن ، می تواند وی را از طریق قانونی ، طلاق بدهد . اما خانم ها ، تنها در صورتی می توانند از شوهر خود جدا شوند که یکی از دلایل موجه قانونی را داشته باشند . مثلا حق طلاق داشته باشند ، در زندگی مشترک دچار عسر و حرج شده باشند ، یکی از شروط ضمن عقد ازدواج نقض شده باشد و یا اینکه مرد ، به بیماری صعب العلاجی مبتلا باشد که زوجه به استناد آن ، درخواست طلاق کند . لذا همانطور که مشاهده می شود ، استناد به بیماریهای صعب العلاج ، در طلاق از طرف زن از اهمیت بیشتری برخوردار است . شرایط طلاق از طرف زن به دلیل بیماری همسر ، ضمن بند 5 ماده 1130 قانون مدنی ذکر شده است که بر اساس آن ، ابتلای مرد به بیماریهای صعب العلاج روانی یا ساری یا هر بیماری صعب العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل کند ، منجر به ایجاد عسر و حرج برای زوجه شده و زن ، به استناد آن می تواند تقاضای طلاق کند . بنابراین ، بر خلاف مردان که حتی در صورت بیمار نبودن زن نیز ، شرایط[...]

طلاق، به عنوان یکی از راه های پایان دادن به نکاح دائم، دارای انواع مختلفی، از جمله، طلاق رجعی و بائن می باشد. منظور از طلاق بائن، طلاقی است که در آن، برخلاف طلاق رجعی، شوهر حق ندارد تا در مدت عده، به زن رجوع نماید. یکی از انواع این طلاق، طلاق خلع بوده و با توجه به اینکه در بسیاری از موارد، شوهران، رضایتی برای طلاق خلع نداشته، این سوالات، از سوی بسیاری از زنان مطرح می گردد که آیا در طلاق خلع رضایت شوهر لازم است؟ و اینکه آیا مطابق مقررات مربوط به شرایط و نحوه انجام این طلاق، بدون رضایت شوهر و صرفا با بذل مهریه، می توان طلاق خلع گرفت؟ برای پاسخ دادن به سوالات فوق و بررسی تاثیر رضایت شوهر در طلاق خلع، بهتر است تا ابتدا، تعریفی از این نوع از طلاق داشته و پس از مشخص شدن ماهیت طلاق و شرایط آن، به این پرسش چواب دهیم که آیا در طلاق خلع رضایت شوهر لازم است یا خیر؟ قانون مدنی، در ماده 1146 خود، طلاق خلع را این گونه تعریف کرده است : « طلاق خلع، آن است که زن به واسطه کراهتی که از شوهر خود دارد، در مقابل مالی که به شوهر می دهد، طلاق بگیرد؛ اعم ازاینکه مال مزبور، عین مهر یا معادل آن و یا بیشتر و یا کمتر از مهر باشد» بنابراین، طلاق خلع، نوعی از طلاق است که در آن، زن از شوهر خود، کراهت یا تنفر شدید داشته و به همین دلیل، مالی را تحت عنوان فدیه به[...]

- منظور از حق طلاق چیست؟ بر اساس قانون مدنی ، مردها ، هر زمان که بخواهند ، می توانند به دادگاه مراجعه کرده و حتی بی آنکه دلیل موجهی داشته باشند ، همسر خود را طلاق بدهند . البته ، طلاق از طرف مرد ، مستلزم پرداخت کلیه حقوق مالی زن پس از طلاق می باشد . با این حال ، نیازی نیست که در طلاق از طرف مرد ، دلیل موجه ، مستند و قانونی وجود داشته باشد ؛ چرا که اصولا حق طلاق ، با مردان است . در مقابل ، زمانی که خانم ها بخواهند اقدام به جدا شدن از همسر خود نمایند ، می بایست لزوما به یکی از دلایل موجه و قانونی ، استناد نمایند تا بتوانند حکم طلاق را از دادگاه ، دریافت کنند . از جمله مهم ترین دلایلی که خانم ها به استناد آنها می توانند درخواست طلاق کنند ، وجود موارد عسر و حرج یا سختی غیر قابل تحمل در زندگی مشترک است که قاضی در صورت احراز آنها ، حکم طلاق صادر می کند . علاوه بر طلاق عسر و حرج ، در سند ازدواج نیز ، شروط دوازده گانه ای مقرر شده است که در صورت وجود هر یک از موارد ذکر شده ( در صورت امضا شدن آن شرط توسط زوج ) ، می توان به استناد آنها ، از همسر جدا شد . به عنوان مثال ، ترک زندگی خانوادگی ، اعتیاد شوهر ، عدم پرداخت نفقه یا عجز از پرداخت نفقه ، از شروط ضمن[...]

طلاق بائن، یکی از انواع طلاق در قانون و اسلام بوده که قانون مدنی، آن را در ماده 1143، پیش بینی کرده و بر انواع آن در ماده 1145، تصریح نموده است. چنانچه طلاق، یکی از انواع مذکور در ماده 1145 باشد، طلاق، بائن محسوب می گردد و مرد در مدت عده، از حق رجوع از طلاق، برخوردار نیست. طلاق زنان یائسه، یعنی زنانی که به اقتضای سن، دیگر قادر به دیدن عادت ماهانه خود نبوده؛ همچنین، طلاق بانوان باکره یا در اصطلاح حقوقی، غیر مدخوله، از انواع طلاق بائن بوده که پس از صدور حکم و جاری شدن صیغه طلاق، زن و مرد به یکدیگر، نامحرم خواهند شد و مرد در مدت عده طلاق بائن، از حق رجوع به همسر خود، برخوردار نخواهد بود. طلاق خلع و مبارات نیز، از دیگر مصادیق طلاق بائن بوده و البته، تا مادامی بائن محسوب می گردند که زن، در مدت عده طلاق، از بذل خود به مرد (فدیه) برای صدور حکم طلاق، رجوع نکرده باشد؛ که توضیحات لازم در این باره، در تیتر قبلی مقاله، ارائه شد و جهت جلوگیری از تکرار، از ذکر آن ها، پرهیز می گردد. باید مد نظر داشت، در مواردی که مرد، با الزام دادگاه، همسر خود را طلاق می دهد، نظیر زمانی که زن، عسر و حرج و مشقت خود در ادامه زندگی با همسر را به محکمه اثبات نموده و دادگاه، اقدام به صدور حکم طلاق کرده است، طلاق، بائن محسوب می گردد؛  چراکه اگر در چنین طلاقی، حق رجوع به مرد داده شود، نوعی نقض غرض محسوب شده و حکم دادگاه و کل روند رسیدگی، برای الزام مرد بر طلاق زنی که به علت عدم امنیت جانی، ترک انفاق و... در عسر و حرج است، بیهوده خواهد بود. شایان[...]

طلاق خلع و مبارات، بر اساس آنچه در ماده 1145 قانون مدنی آمده است، انواعی از طلاق بائن هستند البته، تا مادامی که زن به عوض خود، رجوع نکرده باشد. برای تعریف طلاق خلع و مبارات و ذکر ویژگی و تفاوت آن ها، همچنین فهم عبارت مطروحه در مورد 3 ماده 1145 مبنی بر "...زن به عوض رجوع نکرده باشد"، باید به مواد 1146 و 1147 قانون مدنی، مراجعه کرد ماده 1146 مقرر می دارد: "طلاق خلع آن است که زن، به واسطه کراهتی که از شوهر خود دارد، در مقابل مالی که به شوهر می‌ دهد، طلاق می‌ گیرد؛ اعم از اینکه مال‌ مزبور، عین مهر یا معادل آن و یا بیشتر و یا کمتر از مهر باشد." ماده ۱۱۴۷ قانون مدنی، مقرر می دارد: "طلاق مبارات آن است که کراهت از طرفین باشد؛ ولی در این صورت، عوض باید، زائد بر میزان مهر نباشد." با در نظر گرفتن دو ماده مذکور از قانون مدنی، در تعریف طلاق خلع و مبارات باید گفت: زمانی که صدور حکم طلاق، به علت کراهت یک طرفه زن از شوهر باشد، یعنی زن دیگر شوهر خود را دوست نداشته و حاضر است برای طلاق، مالی که می تواند عین مهر یا معادل آن و یا بیشتر و یا کمتر از مهر باشد (در اصطلاح حقوقی، فدیه) را به شوهر بدهد و طلاق بگیرد، طلاق خلع تحقق می یابد. در روند قضایی، طلاق توافقی نیز عموما طلاق خلع محسوب می گردد و در حکم صادره از دادگاه، نوع طلاق، خلع درج می گردد. از قواعد حاکم بر طلاق خلع این است که تا قبل از اتمام عده طلاق، زن می تواند به مال یا همان فدیه ای که برای صدور حکم طلاق به شوهر خود بذل کرده، رجوع کند؛ در[...]

یکی از انواع طلاق در اسلام و در قانون مدنی، طلاق رجعی است و هر طلاقی که مشمول مصادیق ماده 1145 قانون مدنی نگردد، یعنی از مصادیق طلاق بائن نباشد، رجعی خواهد بود. از منظر قانون مدنی، اصل بر رجعی بودن طلاق ها است و مصادیق طلاق بائن، حصری هستند. در طلاق رجعی، علی رغم جاری شدن صیغه طلاق و الزام زن به نگه داشتن عده طلاق رجعی، زوجین جز در خصوص رابطه جنسی، ملزم هستند سایر حقوق و تکالیف زوجیت را رعایت کرده و در صورتی که طلاق در حالت نشوز واقع نشده باشد، مرد ملزم به پرداخت نفقه زن خواهد بود. قانون گذار، در ماده 1148 قانون مدنی، در این نوع از انواع طلاق، برای مرد، حق رجوع از طلاق قرار داده و این امر، یعنی حق رجوع، به این معنا بوده که پس از جاری شدن صیغه طلاق و تا قبل از انقضای مدت عده، مرد می تواند پشیمانی و رجوع خود از طلاق را به هر نحوی از انحاء، یعنی به هر شیوه ای، اظهار دارد و به تبع آن، طلاق باطل شده و زوجین، بدون نیاز به خواندن صیغه عقد دائم، به یکدیگر محرم می گردند. مرد باید، رجوع خود از طلاق را در به دفترخانه اطلاع دهد و صحت رجوع، منوط بر اطلاع دادن آن به زن نمی باشد اما، تا مادامی که زن از رجوع مطلع نشده، ملزم به ایفای تکالیف زوجیت نیست. البته با توجه به آثاری که ممکن است از عدم اطلاع رجوع مرد به زن ناشی شود، بهتر است این رجوع، هرچه سریع تر به زوجه، اطلاع داده شود تا از مسائلی مانند، ازدواج مجدد زن و تبعات فقهی و حقوقی آن، جلوگیری گردد.

- انواع طلاق در قانون برای بررسی انواع طلاق در قانون، باید به قانون مدنی مراجعه کرد و مواد 1143 و 1145 این قانون را مورد بررسی قرار داد. ماده 1143 مقرر می دارد: "طلاق بر دو قسم است. بائن و رجعی" و ماده 1145 مقرر می دارد: "در موارد ذیل، طلاق، بائن است: 1- طلاقی که قبل از نزدیکی واقع شود. ۲- طلاق یائسه. ۳-  طلاق خلع و مبارات؛ مادام که زن رجوع به عوض نکرده باشد. ۴- سومین طلاق که بعد از سه وصلت متوالی به عمل آید؛ اعم از این که وصلت در نتیجه رجوع باشد یا در نتیجه نکاح جدید." شایان ذکر است، هنگامی که صحبت از انواع طلاق در قانون می شود، نام ها و دسته بندی هایی از قرار انواع طلاق بر اساس حق رجوع یا انواع طلاق بر اساس فرد درخواست کننده طلاق نیز به چشم می خورد که مقصود از آن ها نیز همان طلاق رجعی و طلاق بائن و زیر مجموعه های آن بوده و صرفا طلاق ها را بر اساس معیارهای متفاوتی که مختص ویژگی هریک از انواع طلاق است، دسته بندی کرده اند و در خصوص نوع جدیدی از طلاق، صحبت نمی شود. - انواع طلاق در اسلام در خصوص انواع طلاق در اسلام، لازم به توضیح است که با توجه به تنظیم و تصویب مواد قانون مدنی بر اساس شرع اسلام، انواع طلاق در اسلام نیز همان انواعی است که در بالا ذکر شد. یعنی، شارع مقدس نیز طلاق را طلاق رجعی و بائن می داند؛ تنها تفاوت انواع طلاق در قانون مدنی و اسلام، بر این است که در اسلام، در خصوص زیر مجموعه های طلاق بائن، شارع مقدس،[...]

هرچند، ازدواج دائم و ازدواج موقت، هر دو سبب ایجاد رابطه زوجیت شده و دارای شباهت های متعددی می باشند، اما این دو نوع از عقد ازدواج، دارای تفاوت های زیادی بوده که لازم است در هنگام انعقاد، مورد توجه قرار گیرند. لذا، در این قسمت به توضیح تفاوت های ازدواج دائم با ازدواج موقت خواهیم پرداخت. 1- یکی از تفاوت های ازدواج دائم با ازدواج موقت، این مساله است که تعیین مدت در عقد موقت، لازم و ضروری و از شرایط صحت این عقد می باشد؛ به نحوی که در صورت عدم تعیین مدت در صیغه، عقد موقت، باطل خواهد بود؛ اما ازدواج دایم، عقد نکاحی است که مدت آن، نامحدود بوده و بنابراین، در آن، مدت تعیین نمی شود. 2- علاوه بر تعیین مدت، لزوم تعیین مهریه در صیغه، نیز از شرایط اساسی صحت صیغه و از دیگر تفاوت های ازدواج دائم با ازدواج موقت می باشد؛ در حالی که در عقد دایم، زوجین می توانند بعد از ازدواج، نسبت به تعیین مهریه توافق کنند و در صورتی که مهریه تعیین نشده باشد ، زن از دیگر انواع مهریه برخوردار می شود. 3- در ازدواج موقت، بر خلاف عقد دایم، مرد، موظف به پرداخت نفقه زن خود نیست؛ مگر اینکه پرداخت آن شرط شده باشد یا عقد مبنی بر آن جاری شده باشد. اما در عقد دائم، مرد موظف به پرداخت نفقه به همسر خود است؛ در غیر این صورت، علاوه بر اینکه زن می تواند دادخواست حقوقی مطالبه نفقه بدهد، می تواند شکایت کیفری ترک انفاق زا نیز مطرح[...]

هر چند، عقد دائم و موقت، در تعریف و برخی شرایط مثل تعیین مدت، با یکدیگر، دارای تفاوت بوده و شرط (مدت معین) در تعریف اردواج موقت، موجب تمایز صیغه از عقد دائم می گردد، اما علی رغم این تفاوت در تعریف، هنوز شباهت های بسیاری، میان عقد ازدواج دائم و موقت وجود داشته که این شباهت ها، شامل موارد زیر می باشد: 1- شرایط ازدواج موقت و ازدواج دائم، یکسان است . به این معنا که شرایطی که با وجود آن ها، می توان برای انعقاد ازدواج دایم، اقدام کرد، در ازدواج موقت یا صیغه نیز ضروری است. این شرایط که همان شرایط صحت قرارداد بوده، عبارتند از: قصد و رضای طرفین، اهلیت آن ها، موضع معین عقد و جهت مشروع آن. 2- ایجاد رابطه زوجیت و محرمیت، میان زوجین، از دیگر شباهت های عقد ازدواج دائم و موقت می باشد. 3- از جمله شباهت های ازدواج دائم و موقت، این مساله بوده که فرزندان متولد از صیغه، همچون فرزندان متولد از عقد دائم، از حقوقی یکسان برخوردار بوده و پدر و مادر آنها مکلف به تامین حقوق قانونی آنها هستند . حق دریافت نفقه، از مهم ترین این حقوق می باشد. 4- مسلمان، با مرد یا زن غیر مسلمان، از جمله این موانع و شباهت های ازدواج دائم و موقت می باشد. 5- موانع ازدواج در عقد دائم و عقد موقت، مانند هم بوده که ممنوعیت ازدواج با زن شوهردار و ممنوعیت ازدواج زن یا مرد. 6- نگه داشتن عده توسط زوجه، در صورت جدایی زوجین در ازدواج دائم و[...]